Hervormde St. Pieterskerk

Algemeen | Dispositie | Afbeeldingen | Audio
Plaats: Breukelen (gemeente Breukelen)
Bouwjaar: 1787
Orgelmaker(s): Gideon Thomas Bätz
Organist(en): Jan-Pieter Karman

Het interieur van de Hervormde kerk in Breukelen heeft zichtbaar geprofiteerd van bijdragen van de adel en andere kapitaalkrachtigen. Hiervan getuigen de praalgraven, de kerkbanken en ook het orgel, dat geschonken is door Claude van Noordwijk, een in Amsterdam woonachtige koopman, die de buitenplaats Boom-Oord bij Breukelen bezat. Het orgel werd gebouwd door Gideon Thomas Bätz, die een instrument leverde met twaalf registers op één manuaal. Maar liefst vijf registers zijn verdeeld in bas en discant, zodat het mogelijk is om op één manuaal tegelijkertijd een begeleiding en een uitkomende stem te laten klinken. Indrukwekkend is de geschilderde Turkse kap, op de afscheiding tussen koor en schip. Hierbij valt de complexe decoratie aan weerszijden en aan de onderzijde van de kas in het niet. Bij de inwijding, op 28 mei 1787 – tweede pinksterdag – werd het orgel bespeeld door Anthony Munnikhuysen, organist van de Lutherse kerk te Amsterdam.

Bätz had onderin de kas veel ruimte opengelaten. Deze ruimte werd in 1867 door C.G.F. Witte benut om een onderpositief aan het orgel toe te voegen. Het bestond uit drie milde registers, die specifiek ten doel hadden om voor- en tussenspelen bij de psalmverzen extra cachet te geven.

In 1926 stelde Standaard voor om een pedaal te plaatsen op een pneumatische unit-lade en om het enigszins mager onderpositief te vervangen door een uitgebreider nevenwerk. De kerkvoogdij heeft dit plan verworpen en is er mede verantwoordelijk voor dat het instrument zich momenteel in een vrij originele staat bevindt.

In 1980 heeft Van Vulpen het instrument gerestaureerd.

Huidige dispositie

Hoofdwerk [I] C - f3
Bourdon 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Quintadeen 8' (bas)
Octaaf 4'
Fluit 4' (bas/discant)
Quint 3' (bas/discant)
Octaaf 2' (bas/discant)Sexquialter IV (discant)
Cornet V (discant)
Mixtuur IV-VIII (bas/discant)Trompet 8' (bas/discant)
Tremulant

Bovenmanuaal [II] C - f3
Holfluit 8'
Viola da Gamba 8'
Roerfluit 4'

Pedaal C - d1
aangehangen

Manuaalkoppel



Allegro Assai uit de sonate in a van Carl Philipp Emanuel Bach gespeeld door Reitze Smits op de CD 'Bätzorgels in de Vechtstreek'. De CD is uitgegeven door de Stichting Concerten Pieterskerk Breukelen





 
 
Webdesign Utrecht » SPRANQ