H. Franciscus Xaverius

Algemeen | Dispositie | Afbeeldingen | Audio
Plaats: Amersfoort (gemeente Amersfoort)
Bouwjaar: 1819
Orgelmaker(s): Gideon Thomas B├Ątz
Organist(en): Martin Lorijn

In 1817 kwam de vernieuwde Fransiscus Xaveriuskerk te Amersfoort gereed. Aanvankelijk werd hier een orgel gebruikt dat gehuurd werd van Abraham Meere uit Utrecht. In 1819 kwam hiervoor in de plaats een orgel, dat in 1810 bij Gideon Thomas Bätz besteld was door de Remonstrantse gemeente in Utrecht, die het echter niet kon bekostigen. Bätz leverde dit orgel voor een bedrag van fl. 4.930,00 aan de Fransiscus Xaveriuskerk. Op 9 september 1819 werd het ingewijd met o.a. 'een fraai orgelconcert' van de vermaarde Amsterdamse organist Daniël Brachthuyzer.
In de daarop volgende jaren was het instrument in onderhoud bij achtereenvolgens Bätz, Lindsen en Maarschalkerweerd. 
In 1926 werd het orgel ingrijpend gewijzigd door de Verenigde Kerkorgelfabrieken J.J. Elbertse te Aalten. Daarbij werd o.a. een Violon op een kegellade toegevoegd, de delingen bas-discant bij enkele registers opgeheven, de Trompet door een zinken exemplaar vervangen, een zwelkast aangebracht, de dispositie van het bovenwerk sterk gewijzigd en het hele orgel een kwartslag gedraaid, zodat het front vanuit de kerk nauwelijks zichtbaar was. Deze situatie is door Vermeulen (Alkmaar) in 1981-1982 weer ongedaan gemaakt. Ook is toen een originele Viola di Gamba geplaatst, afkomstig uit het Bätzorgel van de Nieuwe Kerk te Amsterdam (waar Brachthuyzer indertijd organist was). Uit de ontwerptekening uit 1810 bleek dat Bätz het instrument had willen voorzien van een schijn-rugwerk. Ook dit heeft Vermeulen toen aangebracht, waardoor het orgel visueel meer allure heeft gekregen.

Huidige dispositie

Hoofdwerk [I] C - f3 
Bourdon 16' Bas/Discant
Prestant 8' 
Roorfluit 8'
Octaaf 4'
Gedekt fluit 4'
Quint 3' 
Octaaf 2'
Mixtuur 3-6 st. Bas/Discant 
Trompet 8' B/D (1981)

Bovenwerk [II] C - f3 
Holpijp 8' 
Viola di Gamba 8'
Gemshoorn 4' 
Roorfluit 4'
Woudfluit 2' 
Flageolet 1' (1981)
Carillon III D (1981)
Vox Humana 8' B/D (1981)
Tramblant

Pedaal C - d1
Aangehangen


Koppelingen: Hoofdwerk - Bovenwerk (Bas en Discant)
Toonhoogte: a = 435 Hz

 





 
 
Webdesign Utrecht » SPRANQ