Grote of St. Nicolaaskerk

Algemeen | Dispositie | Afbeeldingen | Audio
Plaats: IJsselstein (gemeente IJsselstein)
Bouwjaar: 1971
Orgelmaker(s): Gebr. van Vulpen
Organist(en): Henk van Lingen, Simon Koolen, Martien van der Zwan

Orgelhistorie
De roerige geschiedenis van het orgel in de Oude St. Nicolaaskerk brengt ons naar het jaartal 1748. In dat jaar besloten de Utrechtse Domorganist Johann Philipp Albrecht Fischer (+/-1700-1778), voormalig organist te IJsselstein (1723-1725), de plaatselijke organist Evert Rittel (-?-) en enkele orgelbouwers dat het toenmalige orgel, waarschijnlijk een positief, onherstelbaar was.

1750 J.H.H. Bätz
Johann Heinrich Hartmann Bätz (1709-1770) te Utrecht levert een plan en een tekening voor een nieuw orgel. J.Ph.A. Fischer keurt dit plan goed en acht het noodzakelijk de dispositie met twee of drie 'grooter en zwaarder' registers uit te breiden, omdat het orgel tegen de Westmuur van de Kerk geplaatst zou worden.

Van de dertien Bätz-orgels die J.H.H. Bätz bouwde is het orgel te IJsselstein het enige dat uit een hoofdwerk en bovenwerk en aangehangen pedaal bestond. Hierbij kan echter wel aangetekend worden, dat het feitelijk ging om één werk, met twee windladen en verdeeld over twee klavieren (één werk met plenum, inclusief Bourdon 16' en Cornet, en het andere met fluiten). Het is dan ook het enige Bätz orgel, waarbij in de holle velden bezijden de ronde middentoren, drie pijpenveldjes boven elkaar geplaatst zijn: twee voor de dubbele discant van de prestant 8 voet op het hoofdwerk, één van de van de prestant 4 voet van het bovenwerk
(die overigens ook dubbel uitgevoerd was). Voor deze werken- en frontindeling blijft J.H.H. Bätz getrouw aan zijn leermeester Christian Müller (1690-1769) (zie bijvoorbeeld orgel Bavo-kerk Haarlem).

1915 Fa J. de Koff en Zoon
In 1911 werden kerk en orgel door brand verwoest. In 1915 werd een nieuw orgel gebouwd door Firma J. de Koff te Utrecht. In 1968 werd dit orgel verkocht aan de Martuariakerk te Assen, waar het door ruimtegebrek niet geplaatst kon worden. Vervolgens werd dit orgel doorverkocht aan de gereformeerde gemeente te Kampen. In 1973 werd dit door firma Reil te Heerde geplaatst en tevens voorzien van een rugwerk.

1971 Gebr. Van Vulpen
In 1971 werd het huidige Van Vulpen-orgel te IJsselstein geplaatst. Het Van Vulpen-orgel uit de Dom in Bremen (Dld) had hiervoor model gestaan. Als opzet voor dit neo-barokke instrument was gekozen voor een 3-klaviers orgel op 16-voets basis met hoofdwerk, rugwerk en borstwerk. Het Van Vulpen-orgel in IJsselstein is in fasen afgebouwd; de oplevering in
1971, de toevoeging van extra stemmen in 1976 en de oplevering van het 3e klavier in 2002.

Bron en foto: Orgelcommissie Grote of St. Nicolaaskerk IJsselstein

Huidige dispositie

Hoofdwerk [II]
C - f3
Prestant 16'
Prestant 8'
Roerfluit 8'
Octaaf 4'
Spitsfluit 4'
Quint 3'
Octaaf 2' 
Mixtuur 5-6 st.
Trompet 8'

Rugwerk [I]
C - f3
Prestant 8'
Holpijp 8'
Octaaf 4'
Octaaf 2'
Sifflet 1'
Sexquialter 2 st.
Mixtuur 4 st.
Dulciaan 16'
Kromhoorn 8'
Tremulant

Borstwerk [III]
C - f3
Prestant 4'
Viola di Gamba 8'
Fluitdoes 8'
Roerfluit 4'
Nasard 3'
Gemshoorn 2'
Vox Humana 8'
Tremulant

Pedaal
C - f1
Prestant 16'
Subbas 16'
Octaaf 8'
Octaaf 4'
Mixtuur 6 st.
Bazuin 16'
Trompet 8'
Schalmei 4'

Koppelingen: Hw-Rw, Hw-Bw, Ped-Hw, Ped-Rw, Ped-BW

 





 
 
Webdesign Utrecht » SPRANQ