Nicolaikerk (Hoofdorgel)

Algemeen | Dispositie | Afbeeldingen | Audio
Plaats: Utrecht (gemeente Utrecht)
Bouwjaar: 1956
Orgelmaker(s): Marcussen & Søn
Organist(en): Berry van Berkum, Karel Demoet en Ko Zwanenburg

Het oudst bewaard gebleven orgel in Nederland heeft tot 1885 in de Nicolaïkerk te Utrecht geklonken. In 1888 werd het opgevolgd door een instrument van de firma Witte. Na een grondige kerkrestauratie tussen 1948 en 1951 werd besloten dat het gerestaureerde boograam in de westelijke wand vanuit de kerk zichtbaar diende te blijven en dat er een orgelgalerij zou worden gebouwd, aansluitend bij de romaanse stijl van het gebouw, die hoger en smaller zou worden dan de vorige. De kas van het Witte-orgel paste niet in deze situatie. Omdat organist Lambert Erné geen heil zag in de plaatsing van een gewijzigd Witte-orgel, vroeg hij in maart 1948 bij de Deense firma Marcussen & Søn een ontwerp aan voor een nieuw orgel. Hij verlangde een instrument, gebouwd volgens vroegbarokke principes, waarmee het koraalspel in al haar facetten kon worden verklankt. Binnen een maand was het ontwerp gereed. Erné slaagde erin de kerkvoogdij te bewegen om dit nieuwe orgel te laten bouwen. Het frontontwerp uit 1948 werd in grote lijnen uitgevoerd, het dispositievoorstel werd enigszins gewijzigd. De kas werd opmerkelijk compact. Spectaculair zijn de Fagot 32', die door Erné zelf werd bekostigd en de naar Spaans gebruik horizontaal geplaatste Trompet, de eerste maal dat dit register op deze manier in Nederland is toegepast. De bouw van het orgel werd door de Nederlandse pers op de voet gevolgd. Nog voordat het instrument gereed was, januari 1957, wist Marcussen een aantal spraakmakende opdrachten in Nederland te verwerven. Het bedrijf zette in ons land een standaard waar elke bouwer van neobarok-orgels voortaan rekening mee diende te houden.

Bronnen:

- Orgelarchief Lambert en Hans Erné, Universiteit Utrecht, Dossier 8530

- Peter van Dijk e.a. (red.), Het historische orgel in Nederland XV Supplement, p.314-316

Huidige dispositie

Hoofdwerk [II] C - f3 
Quintatøn 16'
Principal 8'
Rørfløjte 8'
Oktav 4'
Spidsfløjte 4'
Oktav 2'
Mixtur VI-VIII
Cymbel III
Trompet 8'
Cymbelstjerne

Rugwerk [I] C - f3
Gedakt 8'
Principal 4'
Rørfløjte 4'
Oktav 2'
Nasat 1 1/3'
Scharf IV
Sesquialtera II
Dulcian 16'
Krumhorn 8'

Borstwerk [III] C - f3 
Gedakt 8'
Gedaktfløjte 4'
Principal 2' 
Waldfløjte 2'
Sivfløjte 1'
Cymbel II
Regal 8'

Pedaal C - f1
Principal 16'
Oktav 8'
Oktav 4'
Mixtur VI
Fagot 32'
Basun 16'
Trompet 8'
Skalmeje 4'

Tremulanten: Rw, Bw
Koppelingen: Hw-Rw, Hw-Bw, Ped-Hw, Ped-Rw

Stemming: gelijkzwevend
Windvoorziening: balg onder elke windlade
Winddruk: HW, RP en BW 65 mm; Ped 70 mm



  

  

Ko Zwanenburg speelt de Tanztoccata van Anton Heiler. Het werk is genomen van de CD '50 jaar Marcussenorgel Nicolaikerk Utrecht'





 
 
Webdesign Utrecht » SPRANQ